Ο Τσάρος, ο Σουλτάνος και η… παγίδα
του Όθωνα Κουμαρέλλα
Με αφορμή τη φιλολογία που αναπτύσσεται τελευταία στη χώρα μας -ενδεικτική της αμηχανίας που χαρακτηρίζει τόσο τους αναλυτές, όσο και αυτούς που θα έπρεπε να «φυλάττουν Θερμοπύλες»- και που θέλει πότε τον Ερντογάν να εξάγει την εσωτερική κρίση της χώρας του, πότε να είναι τρελός και να οδηγεί την Τουρκία στην… παγίδα της Μόσχας, καλό είναι να ξεκαθαρίσουμε την εικόνα.
Ο Πούτιν έχει αποδείξει όλα αυτά τα χρόνια τις ικανότητές του. Είναι χαρισματικός. Τελεία!
Ο Ερντογάν επίσης έχει αποδείξει κι αυτός ανάλογες ικανότητες. Είναι κι αυτός χαρισματικός, όσο κι αν οι φοβισμένοι εξυπνάκηδες από τη δυτική πλευρά του Αιγαίου τον αποκαλούν τρελό, παράφρονα, φασίστα και τόσα άλλα κοσμητικά που γράφονται και ακούγονται.
Όμως, αναψηλαφώντας λιγάκι την ιστορία, «έκπληκτοι» θα διαπιστώσουμε, ότι δεν είναι πρώτη φορά που ζωτικά συμφέροντα της Ρωσίας, συμπίπτουν με αντίστοιχα ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας και φέρνουν τις δύο χώρες σε συμμαχία (και δεν αναφέρομαι βεβαίως μόνο στη σχέση Κεμάλ-Λένιν, και την υπογραφή της τουρκο-σοβιετικής «Συνθήκης Ειρήνης και Αδερφοσύνης» στις 16 Μαρτίου 1921 και τις επιπτώσεις στην εξέλιξη του ελληνοτουρκικού πολέμου και τη μικρασιατική καταστροφή).
Αν στην πρώτη φάση του συριακού πολέμου τα συμφέροντα έφεραν την Τουρκία στο πλευρό των Αμερικανών με την ενίσχυση του χαλιφάτου και με σκοπό το διαμελισμό της πολύπαθης χώρας, όταν τα πράγματα πήραν διαφορετική τροπή, η Τουρκία δεν είχε καμιά αναστολή να αλλάξει στρατόπεδο, διατηρώντας τα κέρδη της από τη συμμετοχή της στην επιχείρηση.
Πολύ περισσότερο, όταν διαπιστώθηκε ότι στους σχεδιασμούς των Αμερικανών περιλαμβάνονταν η δημιουργία αυτόνομου κουρδικού κράτος στο μαλακό υπογάστριο της Τουρκίας. Σιγά και μην ο Ετσεβίτ, ο Οζάλ, η Τσιλέρ, ή τώρα ο Ερντογάν, θα ήταν ποτέ δυνατό να αποδεχθούν μια τέτοια εξέλιξη. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016, με υποτιθέμενους υποκινητές τους Αμερικανούς, επισφράγισε την ανάγκη της Άγκυρας για αλλαγή πλεύσης.
Σημειωτέον ότι τους Κούρδους δεν τους θέλει κανείς στην ευρύτερη περιοχή. Ούτε το Ιράν, ούτε το Ιράκ, ούτε η Συρία. Ο Πούτιν δεν έχει κανέναν λόγο να τους θέλει κι αυτός. Οι μόνοι που τους θέλουν αφού απέτυχαν στους σχεδιασμούς τους είναι οι Αμερικανοί και ίσως -με επιφύλαξη-το Ισραήλ. Ο Τραμπ έξυπνος επιχειρηματίας, αντιλαμβανόμενος το πρόβλημα εξήγγειλε την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων. Ας μείνουν άλλοι στην περιοχή να ασχολούνται, είπε. Το αν θα μπορέσει τελικά να απαγκιστρωθεί μέλει να αποδειχθεί.
Από την άλλη πλευρά, με τη στάση του ο Πούτιν και την Τουρκία, και τη Συρία, και το Ιράν έχει ικανοποιήσει. Η Τουρκία έχει συσφίξει τις σχέσεις της με το Ιράν και ταυτίζονται τα συμφέροντά της σε σχέση με το κουρδικό. Στη Συρία η Τουρκία δεν έχει πραγματικό πρόβλημα με το καθεστώς. Ποτέ δεν είχε! Ήθελε να αρπάξει ό,τι της ήταν δυνατό και θα τα βρει με τον Άσσαντ, εάν τελικά αυτός επικρατήσει, που φαίνεται να επικρατεί. Το κουρδικό ήταν το αγκάθι και αυτό το έβγαλε από το μάτι της!
Ο Πούτιν έχοντας πετύχει σχεδόν απόλυτα στο συριακό, έχει διασφαλίσει «κλειδώνοντας» τις συμμαχίες του. Το πολύ-πολύ να διαμεσολαβήσει σε τυχόν δευτερεύουσες τριβές μεταξύ Συρίας-Ιράν-Τουρκίας. Οι Κούρδοι δεν τον ενδιαφέρουν και δεν θα πουλήσει τους συμμάχους του γι’ αυτούς. Δεν αποκλείεται μάλιστα η Τουρκία να αποσυρθεί από την Αφρίν παραδίδοντας στο συριακό στρατό την περιοχή, εάν λάβει εγγυήσεις, ότι δεν θα επιτραπεί στους Κούρδους να αναδιοργανωθούν. Η δημόσια δήλωση του Προέδρου του Ιράν Ροχανί και το κάλεσμα που απηύθυνε στην Άγκυρα να παραδώσει το Αφρίν στα συριακά στρατεύματα δεν έγινε τυχαία κατά τη σύνοδο κορυφής Ρωσίας-Ιράν-Τουρκίας.
Αλλά και η Κίνα σχεδιάζοντας τους δρόμους του μεταξιού, μια χαρά θα χαμογελάει με όλα αυτά. Ο Ερντογάν δεν είναι παράφρων για να κάνει πράγματα που δεν τον συμφέρουν και θα τον φέρουν σε αντίθεση με του Ρώσους, αλλά και με τους Ιρανούς.
Η Τουρκία ελισσόμενη μεταξύ των αντιπαρατιθέμενων στη γεωπολιτική σκακιέρα μεγάλων δυνάμεων, αλλά εκμεταλλευόμενη επίσης τις «ενδοϊμπεριαλιστικές» αντιθέσεις, εξυπηρετεί προσώρας απολύτως τις πάγιες στρατηγικές της βλέψεις. Ποτέ δεν θα μπορούσε να είναι για την Άγκυρα στρατηγικός στόχος η αλλαγή καθεστώτος στη Δαμασκό. Ενώ οι Σύριοι πρόσφυγες και οι άλλοι που στοιβάζονται στο τουρκικό έδαφος, μπορεί να έχουν αρχίσει να γίνονται ενοχλητικοί για τον ντόπιο πληθυσμό, αλλά αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για το τουρκικό κράτος να εκβιάζει προς όφελός του την Ευρώπη και την ίδια την Ελλάδα
Η Τουρκία πολυτιμότατη για τη «Δύση» στην περίσφιξη της Ρωσίας, είναι εξ ίσου πολυτιμότατη για τη Ρωσία για τον αντίθετο ακριβώς λόγο. Ευνοημένη από τη συγκυρία και έχοντας αποκτήσει μεγάλη ισχύ και αυτοπεποίθηση, μπορεί και ελίσσεται μεταξύ των «μεγάλων» μεγιστοποιώντας τα κέρδη της.
Η Τουρκία έχοντας πλήρη αντίληψη για το πόσο πολύτιμη είναι στη στρατηγική της Δύσης για περικύκλωση της Ρωσίας, καθώς και στη Ρωσία για την αποφυγή αυτής της περικύκλωσης, μπορεί και διαπραγματεύεται και με τους δύο προς όφελός της. Μέχρι τώρα ήδη έχει καταφέρει να διασφαλίσει ως ένα μεγάλο βαθμό το μαλακό της υπογάστριο από την κουρδική απειλή. Έχει εγκατασταθεί στρατιωτικά στη βόρεια Συρία με δυνατότητα επέκτασης προς Ανατολάς και στο βόρειο Ιράκ, χωρίς να συναντά ουσιαστική αντίδραση από κανέναν. Ταυτόχρονα, πάλι χωρίς ουσιαστική αντίδραση δεν κρύβει καθόλου τις βλέψεις της για το Αιγαίο και γενικά για την πλούσια σε υδρογονάνθρακες, αλλά και γεωπολιτικά σημαντικότατη Ανατολική Μεσόγειο, με ταυτόχρονη ενίσχυση της παρουσίας της στη Βαλκανική.
Σημειωτέον, ότι και οι υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου είναι ένα φλέγον ζήτημα που φέρνει Ρωσία και Τουρκία πιο κοντά. Δεν είναι ζήτημα υψηλής γεωπολιτικής ανάλυσης για να καταλαβαίνουν όλοι το γιατί! Κι ενδεχομένως η περιοχή αυτή για τη Ρωσία να έχει πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το αζέρικο αέριο -χωρίς φυσικά αυτό να υποβαθμίζει τις βλέψεις της εκεί.
Η Άγκυρα επιδιώκει με κάθε τρόπο να γίνει συνεταίρος στα κοιτάσματα -όπου πέρα από τα άμεσα οικονομικά οφέλη- θα τις εξασφαλίσουν ενεργειακή «ασφάλεια». Η Ρωσία βλέπει τις εξορύξεις υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο ανταγωνιστικές προς τους δικούς της υδρογονάνθρακες και είναι λογικό να προσπαθήσει να καθυστερήσει με κάθε τρόπο τις εξορύξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ή να επιδιώξει να τις ελέγξει με κάποιο τρόπο. Έτσι, η Τουρκία αποτελεί για έναν ακόμη λόγο πολύτιμο εταίρο για τη Ρωσία.
Έτσι, στο πλαίσιο των τεκτονικών γεωπολιτικών ανακατατάξεων και της δημιουργίας ενός διευρυμένου ευρασιατικού πόλου με κύριους εκφραστές την Κίνα, τη Ρωσία, το Ιράν κ.α., η Τουρκία έχει κάθε λόγο να επιλέξει αυτόν τον άξονα συμφερόντων κυριαρχώντας στο ζωτικής σημασίας χώρο της Ανατολικής Μεσογείου και δια μέσου αυτού να αναδειχθεί ως ρυθμιστικός παράγοντας του υπό διαμόρφωση νέου διεθνούς συστήματος. (βλέπετε σχετικό άρθρο του Δρ. Κ. Γρίβα: http://www.hereticalideas.gr/2018/03/pagkosmia-nisos-poker-erdogan.html).
Κανείς από αυτούς που προβάλλουν την άποψη ότι η «Η Τουρκία πέφτει στην παγίδα της Ρωσίας», ή ότι τάχα εξάγει την εσωτερική της κρίση, δεν μας λέει ποια είναι τα ζωτικά συμφέροντα της γείτονος και ποιες οι προτεραιότητές της με βάση αυτά. Ούτε μας λένε επίσης, ποια από αυτά τα συμφέροντα και τις βλέψεις της Άγκυρας μπορούν να θίξουν προσώρας στο ελάχιστο τις θέσεις της Ρωσίας για να τη φέρουν σε αντιπαράθεση μαζί της. Ούτε φυσικά διανοούνται να περιγράψουν στο ελάχιστο τα χαρακτηριστικά αυτής της παγίδας. Βεβαίως ο Πούτιν ως ο ισχυρότερος «παίκτης» δεν πρόκειται να αφήσει τον Ερντογάν να «ξεσαλώσει». Ωστόσο εξαρτάται από τι εννοούμε εμείς «ξεσάλωμα» και τι θα θεωρούσε ο ίδιος ο Πούτιν….
Αλλά και έξοδος της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ δεν φαίνεται στο άμεσο μέλλον. Όχι διότι παντού δεν αντιλαμβάνονται πλέον τη ριζική στροφή της Τουρκίας, αλλά κυρίως γιατί η «Δύση» βρίσκεται στη θέση της άμυνας και του αδύναμου στην προκειμένη περίπτωση και θα ανέχονται την Τουρκία, προσφέροντάς της διάφορα διαπραγματευτικά ανταλλάγματα, μέχρις ότου η ίδια αποφασίσει αν θα μείνει, ή θα φύγει…. Εκτός εάν μας «σπρώξουν» να μπούμε εμείς μπροστά…
Τουτέστιν, εάν οψέποτε η «Δύση» αποφασίσει να την διώξει από το κλάμπ, η Τουρκία έχει δεμένο τον γάιδαρό της! Εάν αυτό την καταστήσει υποχείριο του οποιουδήποτε κι ας λέγεται και Πούτιν, ή αποικία της Ρωσίας -όπως κάποιοι ισχυρίζονται-, μάλλον πρέπει να ξαναδιαβάσουμε την ιστορία και να πάψουμε να κρίνουμε επιτέλους εξ ιδίων τα αλλότρια!
Η Τουρκία -μας αρέσει, δεν μας αρέσει- ανήκουσα αποκλειστικά «στον εαυτόν της», κι έχοντας έτσι αποκτήσει μέγεθος, στρατηγικό βάθος, ισχύ και αυτοπεποίθηση δίνει μαθήματα πραγματικά ανεξάρτητης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, με βάση τα εθνικά της συμφέροντα, όπως η ίδια τα αντιλαμβάνεται, χωρίς να διστάσει να χρησιμοποιήσει και πολεμικά μέσα, εάν χρειαστεί.
Εμείς απλά σχολιάζουμε -εντός της δικής μας «φάκας»-, περιμένοντας τη «σωτηρία» από το οποιασδήποτε μορφής «ξανθό γένος», που καλλιεργούμε κάθε φορά στο φαντασιακό μας, για να ξεφύγουμε από την αδήριτη ανάγκη να λάβουμε τα μέτρα μας μπροστά στις δραματικές εξελίξεις που επέρχονται!
https://www.hereticalideas.gr/2018/04/o-tsaros-o-soultanos-kai-i-pagida.html
Αφήστε ένα σχόλιο